Θα γίνει άλλο ένα Τσερνόμπιλ;
Σύντομη απάντηση
Πιο σύνθετο. Σοβαρό ατύχημα δεν είναι αδύνατο, και κανείς σοβαρός δεν το λέει αδύνατο. Το Τσερνόμπιλ όμως αφορούσε έναν σχεδιασμό με δικές του αστάθειες και χωρίς κανονικό περιοριστικό κέλυφος. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς επαναλαμβάνεται.
Γιατί
Ο σχεδιασμός RBMK του Τσερνόμπιλ είχε μια ιδιότητα που οι σημερινοί σταθμοί με νερό δεν έχουν: σε ορισμένες καταστάσεις λειτουργίας, η απώλεια ψυκτικού μπορούσε να αυξήσει την ισχύ αντί να τη μειώσει. Πάνω σε αυτό ήρθαν ένας χειρισμός εκτός διαδικασίας σε χαμηλή ισχύ, μια απότομη αύξηση ισχύος, έκρηξη ατμού και πυρκαγιά γραφίτη που ανέβασε ραδιενεργό υλικό ψηλά στην ατμόσφαιρα. Και δεν υπήρχε περιοριστικό κέλυφος του τύπου που θεωρείται αυτονόητος αλλού.
Η Φουκουσίμα δεν ήταν επανάληψη αυτού. Εκεί οι αντιδραστήρες σταμάτησαν κανονικά με τον σεισμό και το πρόβλημα ήρθε μετά, όταν το τσουνάμι κατέστρεψε την τροφοδοσία και την ψύξη. Ακολούθησε τήξη καυσίμου και εκρήξεις υδρογόνου, με το κέλυφος να συγκρατεί μερικώς. Τα συμπεράσματα ήταν κυρίως θεσμικά και τοπολογικά: πώς εκτιμάς τους εξωτερικούς κινδύνους, πού βάζεις τα εφεδρικά συστήματα, πόσο ανεξάρτητος είναι ο ρυθμιστής από αυτόν που ελέγχει.
Οι σχεδιασμοί τρίτης γενιάς που κατασκευάζονται σήμερα κινούνται προς παθητική ψύξη που δουλεύει για κάποιο διάστημα χωρίς ρεύμα και χωρίς αντλίες, προς ισχυρότερο κέλυφος και προς διατάξεις συγκράτησης τηγμένου καυσίμου. Η λογική έχει αλλάξει: ο σχεδιασμός υποθέτει ότι κάτι θα πάει στραβά και προσπαθεί να περιορίσει τι σημαίνει αυτό. Η τίμια διατύπωση παραμένει ότι σοβαρό ατύχημα είναι λιγότερο πιθανό και με μικρότερη έκταση συνεπειών, όχι ότι αποκλείεται.