Τα πυρηνικά απόβλητα μένουν επικίνδυνα για πάντα;
Σύντομη απάντηση
Εν μέρει. Όχι για πάντα. Η ραδιενέργεια φθίνει, με άλλον ρυθμό το κάθε ισότοπο. Ο γρίφος είναι το χρονικό βάθος: το αναλωμένο καύσιμο πρέπει να μείνει απομονωμένο για διάστημα μεγαλύτερο από τη ζωή οποιουδήποτε θεσμού.
Γιατί
Δεν είναι όλα τα ραδιενεργά κατάλοιπα ίδιο πράγμα. Στη μία άκρη είναι ρούχα, φίλτρα, εργαλεία και ανταλλακτικά με χαμηλή ραδιενέργεια, που διαχειρίζονται σε επιφανειακές εγκαταστάσεις. Στην άλλη είναι το αναλωμένο καύσιμο και τα κατάλοιπα υψηλής ραδιενέργειας, που βγαίνουν από την ενεργό ζώνη και συγκεντρώνουν σχεδόν όλο το πρόβλημα σε πολύ μικρό όγκο, στερεό και καταγεγραμμένο.
Η φυσική εδώ δουλεύει αντίστροφα από το διαισθητικό. Ένα ισότοπο είναι ραδιενεργό επειδή διασπάται, και όσο πιο έντονη η ακτινοβολία του τόσο πιο σύντομος ο χρόνος ημιζωής του, δηλαδή τόσο πιο γρήγορα εξαντλείται. Έτσι η πιο σφοδρή ακτινοβολία και η θερμότητα του φρέσκου αναλωμένου καυσίμου υποχωρούν σχετικά γρήγορα, γι' αυτό και μένει πρώτα σε δεξαμενές ψύξης και μετά σε ξηρή αποθήκευση. Ό,τι επιμένει για πολύ μεγάλα διαστήματα εκπέμπει πιο ήπια, αλλά δεν φεύγει από μόνο του σε καμία ανθρώπινη κλίμακα.
Γι' αυτό η μηχανική απάντηση δεν στηρίζεται σε φύλακες αλλά σε παθητικά εμπόδια: η χημική μορφή του ίδιου του καυσίμου, ο μεταλλικός κάνιστρος, το αργιλικό στρώμα γύρω του και το σταθερό πέτρωμα σε βάθος. Ο στόχος είναι μια διάταξη που κρατά χωρίς να χρειάζεται κανείς να τη θυμάται. Τα εθνικά προγράμματα τελικής διάθεσης προχωρούν άνισα, και το μεγαλύτερο μέρος του αναλωμένου καυσίμου παγκοσμίως παραμένει σήμερα σε ενδιάμεση αποθήκευση δίπλα στους σταθμούς.