Μετάνιωσε η Γερμανία που έκλεισε τα πυρηνικά της;
Σύντομη απάντηση
Πιο σύνθετο. Η συζήτηση εκεί δεν έχει κλείσει, και η απόσυρση δεν εξηγεί μόνη της ό,τι ακολούθησε. Μετρούσαν επίσης το αέριο, οι τιμές, ο πόλεμος, ο λιγνίτης και ο ρυθμός των ανανεώσιμων.
Γιατί
Η γερμανική απόσυρση δεν ήταν μία απόφαση αλλά μια μακρά πολιτική διαδρομή. Είχε πίσω της ένα ισχυρό αντιπυρηνικό κίνημα, μια πρώτη απόφαση εξόδου, μια αναθεώρηση που παρέτεινε τη λειτουργία, και μετά την επαναφορά της εξόδου μετά τη Φουκουσίμα. Ήταν επιλογή κοινωνική και κομματική, με τη δική της ιστορία, όχι τεχνοκρατικό συμπέρασμα που μπορεί να ελεγχθεί σαν πείραμα.
Αυτό κάνει το ερώτημα δύσκολο και προς τις δύο κατευθύνσεις. Το τι απέγιναν οι εκπομπές και οι τιμές ρεύματος στη Γερμανία εξαρτήθηκε ταυτόχρονα από την τροφοδοσία με φυσικό αέριο και τη διακοπή της, από τις τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών, από τον λιγνίτη και το πόσο χρησιμοποιήθηκε, από τον καιρό, από τη βιομηχανική παραγωγή, και από την παράλληλη ανάπτυξη ανανεώσιμων και δικτύων. Όποιος απομονώνει έναν παράγοντα για να βγάλει καθαρό συμπέρασμα, διαλέγει και τη χρονιά και τον δείκτη.
Πρακτικά, το «μετάνιωσε» μεταφράζεται σε ένα άλλο ερώτημα: θα μπορούσε να γυρίσει πίσω; Η επανεκκίνηση κλειστών μονάδων δεν είναι διακόπτης. Οι εγκαταστάσεις αποξηλώνονται, οι άδειες έχουν λήξει, τα εξειδικευμένα συνεργεία διαλύονται, τα συμβόλαια καυσίμου δεν υπάρχουν. Η κοινή γνώμη και οι θέσεις κομμάτων έχουν μετακινηθεί, αλλά η ουσιαστική συζήτηση εκεί αφορά τι γίνεται από εδώ και πέρα.