Τι πρέπει να παραδοθεί μέσα σε 24 μήνες

Τι ακριβώς μετρά η προθεσμία

Η Πράξη ορίζει ότι η Επιτροπή εκπονεί την Τελική Έκθεση μέσα σε 24 μήνες1 από τη σύστασή της1. Το ρήμα είναι «εκπονεί»: το αντικείμενο είναι έγγραφο.

Αυτό αποκλείει τρεις αναγνώσεις που κυκλοφορούν. Δεν είναι προθεσμία μέσα στην οποία αποφασίζεται αν θα γίνει σταθμός. Δεν είναι προθεσμία αδειοδότησης. Και δεν είναι χρονοδιάγραμμα έργου.

Στην ορολογία του ΔΟΑΕ, το έγγραφο αυτό είναι το προϊόν της Φάσης 1, της διερευνητικής. Το πρώτο από τα τρία ορόσημα είναι η ετοιμότητα να ληφθεί τεκμηριωμένη δέσμευση, και το να φτάσει μια χώρα εκεί σημαίνει ότι έχει την πληροφορία για να αποφασίσει, όχι ότι αποφάσισε.

Τα τέσσερα σκέλη

Η Πράξη απαριθμεί το περιεχόμενο της Έκθεσης και η απαρίθμηση είναι στενή.

• Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης θεσμικών ελλείψεων στα 19 θέματα2. Απαντά στο ερώτημα τι λείπει από τη χώρα σήμερα.
• Σύνοψη των προμελετών σκοπιμότητας. Απαντά στο ερώτημα αν η επιλογή στέκει, ιδίως ως προς τη σχέση κόστους και οφέλους.
• Οδικός χάρτης για την ανάπτυξη εθνικού προγράμματος. Περιγράφει τι θα απαιτούνταν και σε ποιους χρόνους, αν ληφθεί θετική απόφαση.
• Τεχνική εισήγηση προς τα αρμόδια όργανα της Ελληνικής Δημοκρατίας για την έναρξη ή μη εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας.

Γιατί ο οδικός χάρτης δεν προδικάζει τίποτα

Το τρίτο σκέλος διαβάζεται συχνά ως προετοιμασία κατασκευής. Η διατύπωση της Πράξης δεν το επιτρέπει: ο χάρτης εκπονείται «αν η χώρα αποφασίσει να προχωρήσει», και περιγράφει τις απαιτούμενες ενέργειες για την κάλυψη των κενών μέσα σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Ένας τέτοιος χάρτης είναι στοιχείο της απόφασης, όχι συνέπειά της. Χωρίς αυτόν, το Υπουργικό Συμβούλιο θα καλούνταν να αποφασίσει χωρίς να ξέρει τι κοστίζει σε χρόνο και σε θεσμική δουλειά το «ναι».

Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Αν ο χάρτης δείξει ότι η κάλυψη των κενών απαιτεί περισσότερο από όσο αντέχει το ενεργειακό χρονοδιάγραμμα της χώρας, αυτό είναι εύρημα υπέρ της αρνητικής εισήγησης, παραγμένο από το ίδιο κείμενο.

Τι συμβαίνει στο μεταξύ

Η Επιτροπή συνεδριάζει τακτικά κάθε 2 μήνες1 και ενημερώνει το Υπουργικό Συμβούλιο όποτε της ζητηθεί για την πρόοδο των εργασιών της.

Παράλληλα η Πράξη της αναθέτει και δουλειά που δεν περιμένει την Έκθεση: συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, συνδρομή στον Πρωθυπουργό και στα αρμόδια όργανα σε συζητήσεις με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, και εκπροσώπηση της χώρας για θέματα πυρηνικής ενέργειας ενώπιον του ΔΟΑΕ, των αρμόδιων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), που είναι άλλος οργανισμός.

Της δίνει επίσης τη δυνατότητα να εισηγηθεί στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας προσθήκες στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα ως προς την πυρηνική ενέργεια. Αυτό είναι το σημείο όπου η δουλειά της μπορεί να αποτυπωθεί σε κείμενο πολιτικής πριν από την Τελική Έκθεση.

Τι δεν λύνει η προθεσμία

Ένα χρονοδιάγραμμα παράδοσης δεν εγγυάται ποιότητα παραδοτέου. Ο ΔΟΑΕ σημειώνει ότι η σειρά των οροσήμων δεν λέει τίποτα για την ταχύτητα με την οποία φτάνει κανείς σε αυτά, και ότι η αρχική περίοδος υλοποίησης ενός προγράμματος είναι, κατ' ελάχιστον, 10 έως 15 έτη2.

Το πρακτικό ερώτημα για τους επόμενους μήνες δεν είναι πότε βγαίνει η Έκθεση αλλά αν παράγονται τα τεχνικά κείμενα ανά κατηγορία, γιατί αυτά είναι το σώμα της. Είναι και το μόνο που μπορεί να ελεγχθεί ενώ γίνεται.

Ο ΔΟΑΕ σημειώνει, τέλος, ότι για έναν πυρηνικό σταθμό πρέπει να σταθμίζεται χρονικός ορίζοντας της τάξης των 100 ετών2, με τις υποχρεώσεις διάθεσης καταλοίπων να εκτείνονται σημαντικά πέραν αυτού. Μπροστά σε έναν τέτοιο ορίζοντα, οι 24 μήνες1 είναι το πρώτο βήμα και όχι το κρίσιμο χρονικό μέγεθος.