Γιατί αυτή η πλατφόρμα δεν λέει πού θα μπορούσε να μπει

Τι εξετάζει πραγματικά η χωροθέτηση

Η αξιολόγηση μιας θέσης δεν ρωτά αν υπάρχει νερό και χώρος. Ρωτά ένα σύνολο ερωτημάτων που το καθένα απαιτεί δική του έρευνα, και οποιοδήποτε από αυτά μπορεί να αποκλείσει μια περιοχή από μόνο του.

Στο γεωλογικό και σεισμικό σκέλος εξετάζονται τα ενεργά ρήγματα της ευρύτερης περιοχής, η ιστορική και ενόργανη σεισμικότητα, η συμπεριφορά του υπεδάφους στη σεισμική διέγερση, η πιθανότητα ρευστοποίησης και επιφανειακής διάρρηξης, και ο κίνδυνος από τσουνάμι όπου υπάρχει ακτή. Τίποτα από αυτά δεν κρίνεται από γενικό χάρτη επικινδυνότητας: απαιτούνται γεωτρήσεις, γεωφυσικές μετρήσεις και τοπικό δίκτυο καταγραφής.

Στο υδρολογικό και περιβαλλοντικό, εξετάζονται η διαθεσιμότητα και η θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου σε ακραίες συνθήκες, η επίδραση στους υδάτινους αποδέκτες, τα προστατευόμενα οικοσυστήματα, και το πώς αλλάζουν όλα αυτά με το κλίμα στη διάρκεια ζωής της εγκατάστασης.

Και υπάρχει το ανθρώπινο σκέλος, που είναι εξίσου δεσμευτικό: πυκνότητα πληθυσμού, δυνατότητα υλοποίησης σχεδίου έκτακτης ανάγκης με πραγματικές οδούς απομάκρυνσης, γειτνίαση με βιομηχανικές ή αεροπορικές πηγές κινδύνου, επάρκεια δικτύου μεταφοράς, και πρόσβαση για βαρύ εξοπλισμό.

Γιατί δεν κρίνεται από απόσταση

Το κρίσιμο χαρακτηριστικό όλων των παραπάνω είναι ότι απαιτούν δεδομένα από το ίδιο το σημείο. Η σεισμική επικινδυνότητα μιας θέσης δεν προκύπτει από τον εθνικό χάρτη: ο χάρτης δίνει το περιφερειακό πλαίσιο, ενώ η αξιολόγηση χρειάζεται χαρακτηρισμό των συγκεκριμένων ρηγμάτων και μέτρηση της απόκρισης του συγκεκριμένου εδάφους.

Το ίδιο ισχύει για την υδρολογία και για την οικολογική αποτίμηση. Δύο σημεία σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων μπορούν να έχουν εντελώς διαφορετική συμπεριφορά, και η διαφορά φαίνεται μόνο με μετρήσεις που διαρκούν χρόνια, όχι εποχές.

Γι' αυτό μια δημόσια συζήτηση που ξεκινά από τοπωνύμια ξεκινά από το λάθος άκρο. Η σωστή σειρά είναι κριτήρια, μεθοδολογία, διαδικασία, και μόνο στο τέλος γεωγραφία, μετά από δουλειά που δεν έχει γίνει.

Ποιος αποφασίζει και πώς

Η επιλογή δεν γίνεται με δημόσια συζήτηση ούτε με γνώμη ειδικών σε άρθρα. Ο φορέας που θέλει να κατασκευάσει υποβάλλει φάκελο με το σύνολο των μελετών, η ρυθμιστική αρχή τον αξιολογεί, και η άδεια χώρου είναι ξεχωριστή απόφαση από την άδεια κατασκευής.

Παράλληλα τρέχει η περιβαλλοντική αδειοδότηση με τις δικές της διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης, και όπου υπάρχουν πιθανές διασυνοριακές επιπτώσεις ενεργοποιούνται και οι αντίστοιχες διεθνείς υποχρεώσεις γνωστοποίησης.

Η εμπειρία από τα προγράμματα διαχείρισης καταλοίπων έχει δείξει κάτι που ισχύει και εδώ: η επιβολή θέσης χωρίς τοπική συναίνεση αποτυγχάνει, ακόμη κι όταν τα τεχνικά κριτήρια ικανοποιούνται. Η διαδικασία που πετυχαίνει είναι αυτή που δίνει στην τοπική κοινωνία πραγματικό λόγο, και αυτή παίρνει χρόνο εξ ορισμού.

Τι κοστίζει μια εικασία

Ένα τοπωνύμιο γραμμένο σε κείμενο που φαίνεται τεκμηριωμένο δεν μένει στο κείμενο. Αναπαράγεται, αποκόβεται από τις επιφυλάξεις του, και μέσα σε λίγο διάστημα κυκλοφορεί ως πληροφορία.

Οι συνέπειες είναι υπαρκτές. Επηρεάζονται αξίες ακινήτων, ξεκινούν τοπικές αντιπαραθέσεις για κάτι που δεν έχει προταθεί από κανέναν, και δημιουργείται αντίδραση που θα βαρύνει και μια μελλοντική, σοβαρή διαδικασία.

Υπάρχει και ζήτημα μεθόδου. Μια πλατφόρμα που δηλώνει ότι κάθε ποσοτικός ισχυρισμός της έχει πηγή δεν μπορεί να κάνει εξαίρεση για το πιο ευαίσθητο ερώτημα. Αν το έκανε, το πρώτο πράγμα που θα αναρωτιόταν ένας προσεκτικός αναγνώστης είναι πού αλλού έκανε εξαίρεση.

Γι' αυτό η απαγόρευση είναι απόλυτη και όχι κατά περίπτωση: καμία πρόταση, καμία κατάταξη, κανένα «θα ήταν κατάλληλη περιοχή». Το κριτήριο και η διαδικασία εξηγούνται όσο αναλυτικά χρειάζεται. Το τοπωνύμιο δεν μπαίνει.