Καταναλώνουμε ήδη πυρηνικό ρεύμα χωρίς να το ξέρουμε;

Τα μετρημένα μεγέθη

Για το δωδεκάμηνο του 2025, οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα ήταν 3,4 TWh1 και οι εξαγωγές 6,4 TWh1. Το καθαρό ισοζύγιο ήταν -3,0 TWh1, δηλαδή αρνητικό: η χώρα έστειλε προς τα έξω περισσότερο ρεύμα απ' όσο έφερε μέσα.

Αυτό είναι σχετικά πρόσφατη αλλαγή και αξίζει να λέγεται, γιατί η κοινή εικόνα της χώρας ως μόνιμου εισαγωγέα ενέργειας δεν αντιστοιχεί σε αυτά τα δύο έτη για την ηλεκτρική ενέργεια. Δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι ενεργειακά αυτάρκης: τα καύσιμα με τα οποία παράγει εισάγονται, και το ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας είναι διαφορετικό μέγεθος από το ενεργειακό ισοζύγιο.

Ως προς την προέλευση των εισαγωγών, το μεγαλύτερο μερίδιο ήρθε από τη Βουλγαρία: 33,3 %2 των συνολικών εισαγωγών για το 2024. Από την Τουρκία ήρθε 12,4 %2.

Στη Βουλγαρία, το μερίδιο των πυρηνικών στην καθαρή ηλεκτροπαραγωγή ήταν 39,6 %3 για το δωδεκάμηνο του 2025. Ο συνδυασμός των δύο μεγεθών είναι που κάνει το ερώτημα του τίτλου εύλογο.

Γιατί δεν βγαίνει ποσοστό από αυτά

Ο πειρασμός είναι να πολλαπλασιάσει κανείς: τόσο τοις εκατό των εισαγωγών από τη Βουλγαρία, τόσο τοις εκατό πυρηνικό εκεί, άρα τόσο πυρηνικό ρεύμα καταναλώνει η Ελλάδα. Ο υπολογισμός είναι λάθος για δύο λόγους.

Ο πρώτος είναι φυσικός. Το ηλεκτρικό δίκτυο δεν μεταφέρει πακέτα με διεύθυνση παραλήπτη. Όλες οι μονάδες τροφοδοτούν την ίδια δεξαμενή και όλοι οι καταναλωτές αντλούν από αυτήν. Ένα ηλεκτρόνιο δεν φέρει την ταυτότητα της μονάδας που το έσπρωξε, και η ροή σε μια διασύνδεση καθορίζεται από τη φυσική του δικτύου, όχι από εμπορικές συμβάσεις.

Ο δεύτερος είναι λογιστικός. Οι ροές σε μια διασύνδεση αλλάζουν κατεύθυνση μέσα στην ίδια μέρα, το ρεύμα που φτάνει από μια χώρα μπορεί να έχει προέλθει από τρίτη, και το μείγμα κάθε χώρας μεταβάλλεται ωριαία. Ένας ετήσιος μέσος όρος πολλαπλασιασμένος με έναν άλλο ετήσιο μέσο όρο δεν περιγράφει καμία πραγματική στιγμή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το ερώτημα δεν έχει νόημα. Σημαίνει ότι η σωστή απάντηση είναι ποιοτική: η Ελλάδα είναι μέρος ενός διασυνδεδεμένου συστήματος στο οποίο υπάρχει πυρηνική παραγωγή, και εισάγει από χώρες που την έχουν. Πόσο ακριβώς κατέληξε στην πρίζα σου δεν είναι μετρήσιμο μέγεθος.

Τι κάνουν οι εγγυήσεις προέλευσης

Υπάρχει σύστημα που αποδίδει προέλευση σε ηλεκτρική ενέργεια, και λέγεται εγγυήσεις προέλευσης. Λειτουργεί σαν πιστοποιητικό: για κάθε μονάδα ενέργειας από συγκεκριμένη πηγή εκδίδεται τίτλος, ο τίτλος μεταβιβάζεται, και όποιος τον κατέχει μπορεί να δηλώσει ότι κατανάλωσε ενέργεια εκείνης της προέλευσης.

Το σύστημα είναι χρήσιμο και υπηρετεί πραγματικό σκοπό, αλλά περιγράφει ιδιοκτησία τίτλων, όχι φυσική διαδρομή. Ένας καταναλωτής με τίτλους από συγκεκριμένη πηγή δεν λαμβάνει διαφορετικά ηλεκτρόνια από τον γείτονά του.

Το ίδιο ισχύει για τους δείκτες μείγματος που εμφανίζονται σε λογαριασμούς ή σε αναφορές. Είναι λογιστικά κατασκευάσματα με σαφείς κανόνες, χρήσιμα για σύγκριση και για πολιτική, και δεν πρέπει να διαβάζονται ως περιγραφή του τι έτρεξε στο καλώδιο.

Γιατί έχει σημασία στη συζήτηση

Το επιχείρημα «καταναλώνουμε ήδη πυρηνικό, άρα ας φτιάξουμε δικό μας» δεν στέκει, γιατί το «ήδη» δεν είναι μετρήσιμο με τον τρόπο που υπονοεί, και επειδή η εισαγωγή ενέργειας και η κατοχή εγκατάστασης είναι εντελώς διαφορετικές αναλήψεις υποχρεώσεων.

Το αντίστροφο επιχείρημα, «δεν μας αφορούν τα πυρηνικά γιατί δεν έχουμε», στέκει ακόμη λιγότερο. Η χώρα είναι ηλεκτρικά συνδεδεμένη με συστήματα που τα περιλαμβάνουν, γεωγραφικά κοντά σε εγκαταστάσεις, και μέλος πλαισίων που αφορούν την πυρηνική ασφάλεια.

Το χρήσιμο που μένει είναι μετριοπαθές και ακριβές: η Ελλάδα δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής στο ζήτημα, χωρίς αυτό να συνιστά επιχείρημα υπέρ ή κατά της απόκτησης δικών της εγκαταστάσεων. Είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται η συζήτηση, όχι η απάντησή της.